Een solarlamp werkt in de winter, maar krijgt veel minder energie dan in de zomer. Hij gaat nog steeds aan als het schemert. De batterij raakt echter zelden volledig opgeladen, waardoor het licht 's avonds eerder uitgaat. Hoeveel eerder hangt af van waar je woont, waar de lamp staat en hoe het weer is geweest.
Hoe werkt een solarlamp?
Het paneel zet daglicht om in stroom en laadt een batterij in de lamp op. Een lichtsensor merkt wanneer het donker wordt en zet de lamp aan. Daarna brandt hij tot de batterij leeg is of tot het weer licht wordt. Meer licht op het paneel overdag geeft 's avonds meer uren licht.
Waarom laadt een solarlamp in de winter slechter op?
Drie dingen werken in dezelfde richting:
- Minder zonuren. Volgens het Zweedse meteorologische instituut SMHI heeft Zweden in de zomermaanden gemiddeld 7–10 uur zonneschijn per dag en in de winter maar een paar uur per dag.
- Lagere zon. Hoe lager de zon staat, hoe minder energie er op een plat oppervlak valt. SMHI beschrijft dat verband met de formule G = I·sin(h) + D, waarbij I de directe straling is, D de diffuse straling en h de zonnehoogte.
- Wolken en sneeuw. Wolken zorgen voor grote schommelingen in de zoninstraling. Sneeuw op het paneel houdt het licht helemaal tegen.
Het Zweedse Energieagentschap, Energimyndigheten, zag hetzelfde patroon in een langetermijntest van zonnepaneelsystemen op daken van woonhuizen. Bij een van de systemen was het zonlicht van november tot en met januari niet genoeg om de batterij op te laden. De test ging over een installatie op een dak, maar een tuinlamp laadt op volgens dezelfde natuurkunde.
Zo laag staat de zon in december
De tabel laat de zonnehoogte rond het middaguur zien bij de zomerzonnewende en bij de winterzonnewende, in een paar Zweedse steden. De laatste kolom is onze schatting van hoeveel direct zonlicht een plat liggend paneel rond het middaguur op de winterzonnewende krijgt, vergeleken met de zomerzonnewende. We hebben gerekend met zonnehoogte = 90° − breedtegraad ± 23,4° en het directe deel van de formule van SMHI, I·sin(h), met dezelfde I op beide dagen. De cijfers zijn berekend, niet gemeten. In werkelijkheid is het nog minder, omdat de lage zon door meer lucht gaat en de dag korter is.
| Plaats | Zonnehoogte rond het middaguur, zomerzonnewende | Zonnehoogte rond het middaguur, winterzonnewende | Directe zon op een plat paneel vergeleken met de zomerzonnewende (schatting) |
|---|---|---|---|
| Malmö | ca. 58° | ca. 11° | ca. 22% |
| Göteborg | ca. 56° | ca. 9° | ca. 19% |
| Stockholm | ca. 54° | ca. 7° | ca. 15% |
| Umeå | ca. 50° | ca. 3° | ca. 6% |
| Kiruna | ca. 46° | onder de horizon | 0% (poolnacht) |
In Kiruna komt de zon rond de winterzonnewende helemaal niet op. SMHI geeft aan dat de poolnacht daar 27 dagen duurt. Na de zonnewende komt de zon elke week hoger, en in februari en maart laadt de lamp weer merkbaar beter op.
Hoelang brandt een solarlamp in de winter?
Daar is geen officieel cijfer voor, en het verschilt per lamp. De vuistregel is dat de lamp ongeveer zo lang brandt als hij heeft kunnen opladen. De brandduur die de fabrikant opgeeft, geldt voor een volle batterij, en de oplaadtijd geldt voor direct zonlicht. Heeft de lamp zes uur direct zonlicht nodig om volledig op te laden en heeft de dag maar een paar zonuren, dan raakt de batterij maar gedeeltelijk opgeladen. De brandduur krimpt in hetzelfde tempo.
Daarom gaan veel solarlampen in december gewoon aan, maar zijn ze al lang voor bedtijd weer uit. De batterij kreeg overdag te weinig licht.
Waar moet een solarlamp in de winter staan?
De plek maakt nu meer uit dan in de zomer. De zon staat midden op de dag laag in het zuiden, en de schaduwen worden lang. Een huis, een schutting of een sparrenhaag die in juni niet in de weg zit, kan het paneel in december de hele dag in de schaduw zetten.
- Zet de lamp met vrij zicht op het zuiden, het liefst hoog, bijvoorbeeld op een reling of een krukje.
- Heeft de lamp een los paneel dat je kunt kantelen, zet het dan steil richting het zuiden. Een paneel dat naar de lage zon is gedraaid, vangt meer op dan een paneel dat plat ligt.
- De Zweedse winkelketen Clas Ohlson raadt aan het paneel overdag schaduwvrij te zetten en uit de buurt van andere lichtbronnen als het schemert. Schijnt er een straatlantaarn of gevellamp op de lamp, dan kan de lichtsensor denken dat het nog dag is.
- Veeg stof en vuil van het paneel met een microvezeldoek, en veeg de sneeuw eraf na een sneeuwbui.
Een stappenplan vind je verderop.
Kan de batterij tegen kou en vorst?
Kou is het zwakke punt van de batterij. Clas Ohlson raadt aan de batterijen van solarlampen in de winter binnen te bewaren, zodat ze niet stukvriezen. Is de batterij vervangbaar, gebruik dan oplaadbare batterijen die gemaakt zijn voor solarlampen.
Zit de batterij vast in de lamp, haal dan bij langere periodes met vorst de hele lamp naar binnen. Zet hem weer buiten als het zachter wordt, of alleen op de avonden dat je hem aan wilt hebben.
Waarom doet mijn solarlamp het niet?
Loop de lijst na voordat je besluit dat de lamp kapot is:
- Staat de lamp aan? Veel lampen hebben een schakelaar onder het deksel of het paneel.
- Heeft het paneel licht gekregen? Sneeuw, bladeren en vuil houden het opladen tegen.
- Staat de lamp dicht bij een andere lichtbron? Dan kan de sensor hem uit houden.
- Heeft hij de hele dag in de schaduw gestaan? Verplaats hem en probeer het opnieuw na een zonnige dag.
- Heeft hij in de schuur gelegen? Laad hem volledig op voordat je hem beoordeelt.
- Is de batterij oud of is hij bevroren geweest? Vervang hem als dat kan.
Wanneer is een solarlantaarn met usb-oplading handig?
Een lantaarn die ook via een kabel kan worden opgeladen, lost het grootste deel van het winterprobleem op. Hij laadt op met de zon als die er is, en via usb als die er niet is. Onze Dancing Flame is zo'n solarlantaarn, met een schijnsel dat flakkert als een vlam. Volgens de productpagina duurt opladen in direct zonlicht 6–8 uur en via USB-C 3–4 uur. Hij brandt tot 10 uur op een volle lading en heeft beschermingsklasse IPX4, dus is bestand tegen regen en spatwater.
De cijfers gelden voor volle zon. Een winterdag met maar een paar zonuren laadt de lantaarn niet volledig op, dus in de donkerste weken laad je hem op met een kabel. De productpagina vermeldt ook dat het paneel niet oplaadt achter vensterglas en dat de lantaarn bij langere periodes met vorst beter naar binnen kan.
Wil je elke avond licht bij de voordeur, ongeacht het weer, dan is verlichting op het lichtnet betrouwbaarder. Een solarlamp met bewegingssensor verbruikt minder, omdat hij alleen brandt als er iemand langsloopt. In het raam en op het balkon werken lichtsnoeren op batterijen met timer. Lees meer in Hoelang gaan de batterijen in een lichtsnoer mee? en Lichtsnoer op batterijen binnenshuis. Meer spullen voor terras en tuin vind je bij Buiten & tuin.
Veelgemaakte fouten
- Dezelfde plek als afgelopen zomer. De lage winterzon geeft andere schaduwen, dus controleer de plek in de herfst opnieuw.
- Het paneel laag in een border. Dicht bij de grond geven struiken, hekken en sneeuwhopen de meeste schaduw.
- De sneeuw blijft liggen. Een paneel onder de sneeuw laadt niet op.
- De lamp onder een straatlantaarn. De sensor denkt dat het dag is en gaat nooit aan.
- De lamp week na week buiten in strenge vorst. De batterij raakt beschadigd. Haal de lamp naar binnen als de kou invalt.
- De brandduur van de zomer verwachten in december. De uren van de fabrikant gelden voor een volledige lading in direct zonlicht.
Bronnen
- SMHI: Zonnestraling in Zweden (in het Zweeds)
- SMHI: Middernachtzon en poolnacht (in het Zweeds)
- Energimyndigheten: Langetermijntest van zonnepaneelsystemen op daken van woonhuizen (in het Zweeds)
- Clas Ohlson: Haal het meeste uit je zonneverlichting (in het Zweeds)






